Zelfgebakken kruidnoten worden in een schaal geschonken naast een cadeautje en een sinterklaasgedicht

Sinterklaas: tradities die met ons meegroeien

De geur van speculaaskruiden, een schaal kruidnoten op tafel en cadeautjes die zogenaamd door niemand zijn neergezet. Sinterklaas is zo’n feest dat je moeiteloos terugbrengt naar vroeger. Naar schoenen bij de deur, liedjes bij de verwarming en de spanning of er de volgende ochtend iets in zou zitten.

Toch vieren we het feest niet meer precies zoals onze ouders en grootouders dat deden. Sommige gebruiken zijn gebleven, andere verdwenen en weer andere kregen een nieuwe vorm. Misschien is dat juist waarom Sinterklaas nog altijd bij Nederland hoort: tradities staan nooit helemaal stil.

Van Sint-Nicolaas naar Sinterklaas

De figuur Sinterklaas is gebaseerd op Nicolaas van Myra, een bisschop die waarschijnlijk in de vierde eeuw leefde in het gebied dat nu bij Turkije hoort. Rond hem ontstonden verhalen over vrijgevigheid en hulp aan mensen die het moeilijk hadden. In een bekende legende schonk hij in het geheim geld aan drie arme meisjes.

Nicolaas werd later beschermheilige van onder andere kinderen en zeelieden. Zijn naamdag viel op 6 december en de avond ervoor groeide uit tot een moment waarop kinderen iets lekkers of een klein geschenk kregen.

Het Sinterklaasfeest zoals wij dat kennen, kreeg vooral in de negentiende en twintigste eeuw vorm. De stoomboot, de aankomst uit Spanje, het paard, het zetten van de schoen en de landelijke intocht werden samen onderdeel van één herkenbaar verhaal.

De spanning van vroeger

Voor kinderen was Sinterklaas lange tijd niet alleen gezellig, maar ook behoorlijk spannend. De Sint hield in de verhalen nauwkeurig bij wie braaf was geweest. Daar hoorden een roe, een zak en waarschuwingen over straf bij.

Veel van die dreiging is inmiddels uit het feest verdwenen. Gelukkig maar. De spanning zit nu vooral in het wachten: wanneer mag de schoen worden gezet, wie klopt er op de deur en hoe zijn die cadeautjes ongemerkt binnengekomen?

Voor kleine kinderen kan zelfs die vriendelijke spanning soms veel zijn. Een Sinterklaasfeest hoeft daarom niet groot of luid te zijn. Een schoen met een mandarijn, samen kruidnoten bakken of één cadeautje uitpakken kan minstens zo bijzonder voelen.

Recept

Kruidnoten

Zelfgebakken kruidnoten horen voor mij bij de gezellige tijd rond Sinterklaas. Bruine basterdsuiker en speculaaskruiden geven de kleine koekjes hun herkenbare, warme smaak.

Bekijk recept

Tradities mogen veranderen

Ook de helpers van Sinterklaas zijn door de jaren heen veranderd. Zwarte Piet was geen onveranderlijk onderdeel van een eeuwenoude traditie, maar een figuur die in de negentiende eeuw een steeds duidelijkere vorm kreeg. Daarbij werden uiterlijke kenmerken en eigenschappen gebruikt die we nu herkennen als kwetsende stereotypen.

Dat het feest verandert, betekent voor mij niet dat alle gezelligheid moet verdwijnen. Juist door te kijken naar wat niet meer bij deze tijd past, blijft er ruimte over voor wat ik wél wil bewaren: verwondering, gulheid, samen bakken, gedichten schrijven en aandacht voor elkaar.

Een traditie blijft niet levend doordat we haar precies hetzelfde blijven uitvoeren. Ze blijft leven doordat iedere generatie opnieuw bepaalt welke onderdelen ze wil doorgeven.

Van een eenvoudig cadeautje naar een avond vol surprises

Ooit kregen kinderen vooral iets lekkers of een klein geschenk. Tegenwoordig kan pakjesavond behoorlijk uitgebreid worden gevierd. Toch hoeft een geslaagde avond wat mij betreft niet af te hangen van de hoeveelheid cadeaus.

Bij volwassenen vind ik surprises en gedichten vaak veel leuker. Je moet even nadenken over de ander en kunt terugkijken op grappige, mooie of soms licht gênante momenten uit het afgelopen jaar. Het cadeau zelf wordt bijna bijzaak.

Ook lootjes trekken, tweedehands cadeaus geven of een afgesproken maximumbedrag helpen om de avond gezellig en behapbaar te houden. Uiteindelijk onthoud je meestal niet wat alles heeft gekost, maar wel wie een genadeloos raak gedicht schreef.

Recept

Gevulde speculaas met amandelspijs

Deze gevulde speculaas bestaat uit twee kruidige lagen speculaasdeeg met daartussen een zachte, royale laag amandelspijs. Tijdens het bakken vullen de speculaaskruiden de keuken met precies die geur die bij het heerlijk avondje hoort.

Bekijk recept

De smaken van het heerlijk avondje

Eten hoort bij mijn herinneringen aan Sinterklaas. Speculaas, kruidnoten, chocoladeletters, marsepein en een banketstaaf hebben allemaal die herkenbare geuren en smaken van december.

Kruidnoten en pepernoten worden trouwens vaak door elkaar gehaald. Kruidnoten zijn de kleine, harde en knapperige bolletjes met speculaaskruiden. Ouderwetse pepernoten zijn zachter, hoekiger en lijken qua structuur meer op taaitaai. In de meeste schaaltjes liggen dus kruidnoten, ook al noemen we ze uit gewoonte pepernoten.

Zelf bakken vind ik veel leuker dan zakken uit de supermarkt opentrekken. Niet alleen omdat je dan weet wat erin zit, maar vooral omdat de geur uit de oven al onderdeel van het feest is.

Recept

Banketstaaf met amandelspijs

Deze zelfgebakken banketstaaf brengt meteen die gezellige Sinterklaassfeer in huis. Onder het goudbruine, knapperige bladerdeeg zit een royale rol zachte amandelspijs.

Bekijk recept

Een avond die bij jou past

Niet iedereen viert Sinterklaas en ook niet ieder gezin doet dat op dezelfde manier. De een organiseert een uitgebreide pakjesavond, de ander zet alleen met jonge kinderen een schoen. Sommige families schrijven gedichten, andere bakken samen iets lekkers of slaan de cadeaus helemaal over.

Er bestaat geen verplichte uitvoering van het heerlijk avondje. Je mag oude gewoonten koesteren, onderdelen loslaten en nieuwe tradities beginnen. Misschien wordt samen kruidnoten bakken wel belangrijker dan de cadeaus. Misschien spreek je af alleen iets tweedehands of zelfgemaakt te geven. Of je maakt van 5 december vooral een fijne avond aan tafel.

Voor mij zit de waarde van Sinterklaas niet in het zo nauwkeurig mogelijk naspelen van vroeger. Het zit in de voorpret, de geuren uit de keuken en de aandacht waarmee je iets voor een ander bedenkt. Precies die dingen kunnen blijven, ook wanneer de rest met ons meegroeit.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *